The study you have in hand should be highlighted from the outset as an effort that is more exploratory and descriptive in nature rather than explanatory and analytical. The need for this study was initially conceived as a reflection on the work carried out in the field with the Roma community. Primarily, it refers to an initiative based on an activism approach, where the main goal is the collective mobilization and active engagement of this community. It was precisely during the process of applying the concept and structuring the new intervention model that many questions arose, for which a systematic and in-depth research was deemed necessary, among other things.

In this sense, the undertaking of this research was conceived from the beginning not as an academic curiosity, but more as a practical necessity. However, the need was not allowed to become decisive, so the classical approach of a study was not employed from the start, in order for the research to be as unintentional as possible and free from the bias of the researching subject. As a result, no strict variables were constructed, but only possible fields or, in other words, coordinates through which the research trajectory might pass. No hypothesis was formulated, but simply a general research question, which is articulated as an attempt to explore the potential of the Roma for change.

The selected methodology is intentionally situated within the realm of qualitative research, as an opportunity to delve into the discovery of causes or even hidden nuances of certain phenomena. More specifically, two key instruments were used in qualitative research: in-depth interviews and focus groups, thus obtaining both the group perspective and the individual viewpoint on the issues addressed.

The focus groups are divided into three different categories (men separately, women separately, and mixed groups), each consisting of 8 people. In the composition of the groups as well as in constructing the profile of individual interviews, the research was based on criteria such as age, social status, gender, and educational level.

The sampling was determined based on a preliminary analysis of the demographics, geographical distribution, and different types of settlements of the Roma population, referring to the Census conducted by the Open Society Foundation for Albania (Soros). In this context, 10 zones were selected where the study would be conducted, divided into 3 rural zones, 4 urban zones, and 3 other zones where the Roma community lives in shantytowns, in the districts of Tirana, Durrës, Elbasan, Korça, Fier, and Berat. Specifically, 24 focus groups were conducted, 63 in-depth interviews were carried out, and the recorded data were transcribed and analyzed.

Based on the generated data, the quality and type of findings, as well as the repetition of frequency and consistency across different areas, the analysis focused on three main issues: education, employment, and the relationships among community members, with the majority population, and with institutions. As noted above, a deductive approach was not chosen, but space was created for as many findings as possible within the contours of the study so that the findings could lead to the description and explanation of the situation.

Each of the issues addressed represents an important explanatory category of the situation in which the Roma find themselves, both in isolation and in relation to other issues being addressed. For example, education cannot be understood without a simultaneous explanation of the community’s relationship with work, as well as with each other and the majority population. Naturally, when interpreted more broadly as phenomena, as you will notice during the explanation, the analysis becomes more complex, incorporating concepts such as human capital or social capital into the reasoning.

It is also important to emphasize that, from the conceptualization phase of this study to the final phase of the analysis, the Roma were not considered as a homogeneous group but as a heterogeneous one with sub-divisions, stratifications, and differences within their social structure.

This study can serve as a catalytic incentive for field experts to undertake further in-depth research on these issues, findings, or nuances that perhaps have not yet been sufficiently addressed, even due to the contours of the study itself. Additionally, some of the following findings may serve as a basis for interested actors to undertake reasonable and well-thought-out initiatives in the interest of the community.

Albanian

Hulumtim mbi Profilin Socio-Politik të Popullatës Rome në Shqipëri

Studimi që keni në duar duhet nënvizuar prej fillimi që shenjohet më së shumti si një përpjekje kërkimore e natyrës eksploruese dhe përshkruese se sa shpjeguese dhe analitike. Që në zanafillë nevoja për këtë studim u konceptua si reflektim mbi punën e zhvilluar në terren me komunitetin Rom. Kryesisht i referohemi inisiativës që mbështetet në qasjen e aktivizmit sipas së cilës synimi kryesor është mobilizimi kolektiv dhe angazhimi në mënyrë aktive i këtij komuniteti. Pikërisht përgjatë procesit të aplikimit të konceptit dhe strukturimit të modelit të ri të ndërhyrjes lindën mjaft pikëpyetje, për të cilat u vlerësua si i nevojshëm, përpos të tjerash, një hulumtim sistematik dhe i thelluar. 

Në këtë kuptim ndërmarrja e këtij kërkimi ngjizet prej fillimi jo si një kërshëri akademike, por më së shumti si një nevojë praktike. Gjithsesi nuk u lejua që nevoja të bëhej përcaktuese ndaj dhe nuk u operua prej fillimi me qasjen klasike të një studimi, në mënyrë që kërkimi të ishte sa më pak intencional dhe sa më i çliruar nga paragjykimi i subjektit studiues. Si rrjedhim nuk u ndërtuan variabla të mirëfilltë, por vetëm fusha të mundshme apo e thënë ndryshe koordinata që do të mund të përshkonte trajektorja e hulumtimit. Nuk u formulua një hipotezë, por thjesht një pyetje e përgjithshme e studimit, e cila artikulohet si një përpjekje për të eksploruar potencialin e Romëve për ndryshim.

Metodologjia e përzgjedhur është qëllimisht në rrafshin e kërkimit cilësor, si një mundësi për t’u thelluar në zbulimin e shkaqeve apo edhe nuancave të fshehura të dukurive të caktuara. Më konkretisht u përdorën dy instrumenta kyç në një kërkim cilësor si intervistat e thelluara dhe fokus – grupet, duke përftuar në këtë mënyrë si perspektivën e grupit ashtu edhe këndvështrimin individual në lidhje me çështjet e trajtuara. 

Fokus-grupet ndahen në tre kategori të ndryshme (meshkuj më vete, femra më vete dhe grupe mikse) dhe secila prej tyre përbëhet nga 8 persona. Në kompozimin e grupeve ashtu si edhe në ndërtimin e profilit të intervistave individuale, kërkimi u mbështet në kriterin moshor, statusin social, gjininë dhe nivelin arsimor. 

Ndërsa përcaktimi i kampionimit u bazua në një analizë paraprake të demografisë, shpërndarjes gjeografike dhe tipologjive të ndryshme të vendbanimeve të popullatës Rome, duke iu referuar Censusit të realizuar nga Fondacioni Shoqëria e Hapur për Shqipërinë(Soros). Në këtë kuadër u përcaktuan 10 zona ku do të zhvillohej studimi, duke i ndarë në 3 zona rurale, 4 zona urbane dhe 3 zona të tjera, në të cilat komuniteti Rom jeton në baraka, në qarkun e Tiranës, Durrësit, Elbasanit, Korçës, Fierit, Beratit. Më konkretisht u realizuan 24 fokus-grupe, 63 intervista të thelluara dhe të dhënat e regjistruara u transkriptuan dhe u analizuan. 

Referuar të dhënave të gjeneruara, cilësisë dhe llojit të gjetjeve si dhe përsëritjes së frekuencës dhe konsistencës së tyre në zona të ndryshme, analiza u përqëndrua në tre çështje kryesore si: arsimi, punësimi dhe marrëdhëniet e anëtarëve të komunitetit ndërmjet tyre, me mazhorancën dhe me institucionet. Siç nënvizohet edhe më lart u zgjodh që të mos veprohej sipas një qasje deduktive, por të krijonim hapësirë për sa më shumë gjetje brenda kontureve të studimit në mënyrë që të ishin gjetjet që të udhëhiqnin drejt përshkrimit dhe shpjegimit të situatës. 

Secila prej çështjeve të trajtuara përbën një kategori të rëndësishme shpjeguese të situatës, në të cilën gjenden Romët si në vetvete ashtu si edhe në raportet me çështjet e tjera që trajtohen. Për shembull nuk mund të kuptohet arsimi pa një shpjegim të njëkohshëm të marrëdhënies së komunitetit me punën, por dhe me njëri – tjetrin e mazhorancën. Natyrisht të interpretuara më gjerësisht si dukuri, siç do të vëreni edhe gjatë shpjegimit, analiza bëhet më komplekse duke përfshirë në arsyetim edhe koncepte si kapitali njerëzor apo ai social.  

Gjithashtu është me rëndësi të theksohet, nisur nga qasja e këtij studimi që në fazën e konceptimit të tij ashtu si edhe në fazën finale të analizës, Romët nuk konsiderohen si një bashkësi homogjene por heterogjene me nëndarje, shtresëzime dhe diferenca brenda strukturës së tyre shoqërore. 

Ky studim mund të vlejë si nxitës katalizator për ekspertët e fushës, që të ndërmarrin kërkime të tjera më të thelluara për këto çështje, gjetje apo nuanca që ndoshta ende nuk janë trajtuar mjaftueshëm edhe për shkak të kontureve të vetë studimit. Gjithashtu disa nga gjetjet e mëposhtme mund të shërbejnë si bazë për aktorë të interesuar që të ndërmarrin nisma të arsyeshme dhe të mirëmenduara në funksion të interesave të komunitetit.